بازگشت رانت نهاده در قالب بهره !

​​​​​​​


هدف دولت از حذف ارز ترجیحی درواقع حذف رانت بگیران و بازرگانان بود که سال‌ها بر واردات نهاده دامی کشور چنبره زده‌اند؛ ارز بیت‌المال می‎گرفتند و نهاده را با نرخ‌های عجیب‌وغریب به دست دامدار می‌رساندند که درنهایت قیمت مرغ و تخم‌مرغ و گوشت به قیمت ارز آزاد حساب می‌شد.

با حذف ارز ترجیحی، دولت برای حمایت از واحدهای تولیدی که دچار کمبود نقدینگی می‌شوند خط اعتباری در نظر گرفته است و حالا دامدار باید نهاده موردنیاز خود را از سامانه «بازارگاه» با نرخ ارز آزاد یا مبادله‌ای خریداری کند. اما گویی بنا نیست واسطه‌ها و رانت جویان حذف شوند.

فرایند خرید نهاده از سامانه بازارگاه بدین گونه است که واردکننده نهاده را در این سامانه بارگذاری و دامدار به‌صورت نقد یا مدت‌دار آن را خریداری می‌کند. اما خرید مدت‌دار به چه شکلی است؟ حسین نفتی، مدیر شعب بانک کشاورزی خراسان رضوی، در نشست خبری دو روز پیش خود بیان کرد «در ابتدا تنها «مدلل» عرضه‌کننده نهاده در بازارگاه بود و با نرخ سود ماهانه ۸ درصد این کار را انجام می‌داد.

اما اکنون دیگر واردکنندگان نهاده‌های دامی نیز در این سامانه فعال‌شده‌اند و با نرخ‌های کمتر و در حدود ۳ تا ۵ درصد نیز اقدام به عرضه مدت‌دار نهاده می‌کنند.» این یعنی دامداری که امروز به خاطر جهش قیمت ارز با کسری شدید نقدینگی مواجه است، باید همان نهاده را به‌صورت قسطی با نرخ بهره ۸ درصد، ۵ درصد و نهایتاً ۴ درصد ماهانه خریداری کند؛ یعنی دامدار با تمام مشکلات و کمبود نقدینگی نهاده دامی را با نرخ سود سه‌ماهه ۲۴ درصد و ۶ ماهه ۴۲ درصد خریداری کند.

من هم منتقدم!
موضوعی که به نشست خبری روز گذشته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان هم کشیده شد. به گزارش «خراسان رضوی»، مجید جعفری در واکنش به انتقاد خبرنگار ما درباره این نرخ بهره و ربوی بودن آن اظهار کرد: بنده متولی سامانه بازارگاه نیستم و وزارت جهاد کشاورزی متولی آن است. اما این که نرخ بهره درنظر گرفته‌شده درست  است یا خیر باید بگوییم همه استان‌ها به نرخ معترض هستند؛ ولی این تصمیم در اختیار ما نیست.

به نظر من نرخ بهره یک درصد باشد
وی در واکنش به این که چرا باید این نرخ باوجود مشکلات مالی شدید دامداران و مرغداران بعد از حذف ارز ترجیحی به امثال مدلل پرداخت شود، گفت: اگر نظر من باشد نرخ بهره باید نیم درصد یا یک درصد باشد تأثیری ندارد زیرا نظر بنده ملاک تصمیم‌گیری نیست، ما هم به نرخ بهره و تصمیم نقد داریم و از وزارت جهاد خواهش کردیم این روش اصلاح شود. علاوه بر این، جلسه‎ای در کمیسیون اصل نود در این مورد برگزار خواهد شد که امیدواریم اصلاح شود.

نهادهای نظارتی ورود کنند
شایان ذکر است، تقریباً از دهه هفتاد تا به امروز، شرکت مدلل به‌عنوان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده و واردکننده نهاده دامی کشور که بخش مهمی از ارز بیت‌المال را در اختیار می‌گرفت، نقش‌آفرینی می‌کرد و در همه نوسانات ارزی و مشکلات ارزی  نهاده و خوراک دام کشور با تلاطم عجیبی روبه‎رو می‌شد، طوری که در برخی سال‌ها صف‌های طولانی مرغ ایجاد می‌شد؛ زیرا نهاده دامی یا کمتر و یا باقیمت‌های چند برابری در بازار سیاه عرضه می‌شد. قطعاً تصمیم دولت برای حذف حدود ۹ میلیارد دلار ارز بیت‌المال برای شرکت‌های این‌چنینی دشوار است و سعی می‌کنند بازنده این بازی نباشند و حالا در اختیار گرفتن عرضه خوراک و نهاده دامی در بازارگاه، آن‌هم با نرخ بهره ۸ درصدی همان رانتی است که برای این شرکت ایجادشده است که این نرخ بهره در هیچ قالبی نمی‌گنجد و لازم است نهادهای نظارتی مانند سازمان بازرسی به این موضوع ورود کنند.

هرچند دولت و بانک کشاورزی در قالب طرح «نوی پو» و سامانه «پالیز» سعی در تأمین خط اعتباری برای مرغداران و دامداران دارند اما این که در سامانه رسمی دولت اجازه داده شود یک فعالیت ربوی و خریدوفروش با نرخ بهره ۵ تا ۸ درصدی به‌صورت ماهانه انجام شود، قابل‌تأمل است.
در نهایت ذکر این نکته خالی از لطف نیست که نرخ ارز واردات نهاده دامی در حال حاضر ۱۱۳ هزار تومان است و نرخ ارز آزاد ۱۶۰ و نرخ ارز تالار مبادله‌ای حدود ۱۳۰ هزار تومان. چرا نرخ ارز نهاده دامی که با نرخ بهره ۸درصدی به دامدار و مرغدار فروخته می‌شود ۱۱۳ هزار تومان است؟